Newcastle disease rukt op in Duitsland met tientallen besmettingen. De besmettelijke virusziekte treft pluimveebedrijven en vraagt om strikte maatregelen en alertheid.
“Dit treft zowel commerciële bedrijven met legkippen, kalkoenen en vleeskuikens als hobbyhouderijen. Hoewel we geen exacte cijfers hebben, zijn meer dan 2 miljoen dieren gestorven of geruimd als onderdeel van de bestrijdingsmaatregelen,” aldus een woordvoerder van het FLI tegen Pluimveehouderij.
Tot nu toe zijn de uitbraken vooral geconcentreerd in de grensregio’s met Polen en Tsjechië, waar in 2024 de eerste uitbraken van Newcastle disease werden gemeld. In die oostelijke grensgebieden is de infectiedruk in de eerste maanden van dit jaar sterk toegenomen, aldus het FLI tijdens een webinar. “We hebben ingrijpende en uitgebreide maatregelen nodig om verdere verspreiding van het NCD-virus te voorkomen,” zei expert dr. Carola Sauter-Louis.
Lees verder onder het kader
Wat is Newcastle disease?
Newcastle disease (NCD), ook wel pseudovogelpest, is een zeer besmettelijke virusziekte bij vogels. Vooral kippen, kalkoenen en andere hoenderachtigen zijn gevoelig. Verschijnselen zijn onder meer ademhalingsproblemen, darmproblemen, eiproductiedaling, zenuwverschijnselen en plotselinge sterfte. Het virus verspreidt zich vooral via besmette wilde vogels en hun uitwerpselen, maar ook via mest, water, voer, materialen, lucht en mensen die contact hebben gehad met besmette dieren.
NCD is in Nederland een meldings- en bestrijdingsplichtige dierziekte. Vaccinatie is verplicht voor commercieel gehouden pluimvee en voor dieren die deelnemen aan tentoonstellingen, wedstrijden of andere vogelbijeenkomsten.
Bron: GD en ministerie van LVVN
Impact vaccinatie
De tot nu toe aangetroffen NCD-virussen behoren tot genotype VII.1.1. Dit genotype circuleert sinds 2023, vooral in Oost-Europese landen. Bij een eerste uitbraak in Duitsland werd vastgesteld dat oudere vleeskalkoenen, die al meerdere keren waren gevaccineerd, beschermd waren tegen de ziekte.
Bij jonge kalkoenen die nog niet voldoende actieve immuniteit hadden opgebouwd, verliep het infectieproces aanvankelijk langzaam en met atypische symptomen. Na ongeveer tien dagen trad echter massale sterfte op en verschenen de typische klinische verschijnselen, zoals luchtwegproblemen, diarree met groenige mest en soms ook uitval van het centrale zenuwstelsel, legt het FLI uit.
Risico op onopgemerkte verspreiding van NCD
Door de vertraagde ontwikkeling van klinische symptomen is er een bijzonder groot risico op onopgemerkte verspreiding van het virus. Duitse pluimveehouders wordt geadviseerd hun dieren en hun productiedata nauwlettend te volgen en afwijkingen zo snel mogelijk te melden aan de bevoegde autoriteiten.
Directe en indirecte contacten tussen dierpopulaties moeten tot een minimum worden beperkt en er moeten passende beschermingsmaatregelen worden genomen om mogelijke insleep van ziekteverwekkers te voorkomen, aldus het instituut.
Vaccinatie tegen NCD is verplicht
Vaccinatie is een centrale pijler in de bestrijding van Newcastle disease. In Duitsland (en ook in Nederland) geldt een algemene vaccinatieplicht tegen NCD voor gehouden kalkoenen en kippen.
De veterinaire vaccinatiecommissie StIKo Vet gaat ervan uit dat de tot nu toe gebruikte vaccins — die voornamelijk gebaseerd zijn op virussen van de genotypen 2.II en 2.I — ook bescherming bieden tegen genotype VII.1.1.
Een vaccinatie in twee fasen wordt aanbevolen: meerdere basisvaccinaties met een levend vaccin via drinkwater of oogdruppels, gevolgd door een injectievaccinatie met een geïnactiveerd vaccin. Op grotere bedrijven is ook het toedienen van levende vaccins via een grove spraytoepassing effectief gebleken.
De huidige situatie is zorgwekkend, waarschuwt het FLI. Daarom adviseert StIKo Vet pluimveehouders om te controleren wanneer hun dieren voor het laatst tegen NCD zijn gevaccineerd en bij twijfel herhalingsvaccinaties in te plannen, of in elk geval extra aandacht te besteden aan regelmatige vaccinaties.
