Het is dit najaar de vraag of de soep werkelijk zo heet wordt gegeten als ze wordt opgediend. Jan Brok, coördinator van de Nederlandse Vereniging van Pluimvee Service Bedrijven (NVPSB), gaf recent in Pluimveehouderij aan dat hij zich niet kan voorstellen dat de gangbare praktijk vanaf 1 januari definitief verleden tijd is in ons land.

Belangenbehartigers en pluimveehouders bestuderen de uitspraak van het CBb. Voor hen is het zaak de komende maanden in gesprek met handhaver NVWA helder in beeld te krijgen welke vangmethode straks precies is toegestaan. Daarbij gaat het over de manier waarop kippen worden vastgepakt, opgetild en weggedragen.

Volgens de huidige uitleg mogen de poten worden vastgepakt om een hen te immobiliseren. Het verbod ziet toe op het optillen en dragen aan de poten. Tijdens het optillen en dragen moet het lichaam worden ondersteund. Dit wordt bevestigd door de NVWA.

Ongelijk speelveld

Het verbod komt voort uit de Europese Transportverordening en geldt in de hele Europese Unie. De Nederlandse situatie valt op door de definitieve uitspraak van het CBb, het vervallen van de eerder toegestane uitzondering en de handhaving vanaf 1 januari 2027.

Legpluimveehouders zijn verbolgen over het feit dat er in Europa een ongelijk speelveld wordt gecreëerd. Ook de maximale last onder dwangsom wekt veel verbazing op.

Legpluimveehouders en pluimveeservicebedrijven kunnen allebei aansprakelijk worden gesteld wanneer kippen niet op de juiste manier worden gevangen. De maximale dwangsom is verhoogd. Binnen een opgelegde last bedraagt de dwangsom €50 per hen die in strijd met de last aan de poten wordt opgetild, met een maximum van €60.000. Daarnaast kan de NVWA een bestuurlijke boete opleggen. Legpluimveehouders en pluimveeservicebedrijven noemen deze maximale boete buitenproportioneel en onredelijk. Legpluimveehouders stellen dat zij zich als voedselproducenten aangeschoten wild voelen.

De deadline van 1 januari nadert snel. Het is de vraag in hoeverre legpluimveehouders nu kunnen inspelen op de veranderende wet- en regelgeving per 1 januari 2027. Het is op dit moment moeilijk voor te stellen dat alle leghennen in ons land straks aan het einde van de ronde rechtop worden gevangen. Proeven wijzen uit dat rechtop vangen veel tijd én geld kost. Legpluimveehouders stellen dat deze werkwijze in grote stallen onbegonnen werk is en praktisch onhaalbaar. Pluimveeservicebedrijven geven aan dat er simpelweg niet voldoende medewerkers zijn om alle hennen rechtop te vangen. Zij stellen bovendien dat er een nieuwe lichting vangmedewerkers dient te worden opgeleid en ingewerkt. Eyes on Animals pleit in dit nummer van Pluimveehouderij voor een overgangsperiode om het rechtop vangen van pluimvee te implementeren.

Kostenplaatje reguliere vangmethode

Een praktijkvoorbeeld geeft inzicht in het kostenplaatje. Een pluimveehouder met 35.000 scharrelhennen in een volièrestal betaalt dit najaar aan het einde van de legronde ruim €8.000 voor het laten vangen van de dieren. Er worden 40 vangmedewerkers ingezet. Die kosten €45 per uur. De vangers zijn in totaal 4,5 uur bezig. Dat is inclusief pauze, waarin de medewerkers worden doorbetaald. De totale kosten komen uit op €8.100. De pluimveehouder beurt momenteel een slachtkippenprijs van €0,30 per kilo. De hennen wegen zo’n 1,5 kilo en leveren in totaal dus €15.750 op. Onder aan de streep blijft er ruim €7.650 over.

Kostenplaatje rechtop vangen

Wanneer de betreffende pluimveehouder zijn hennen rechtop laat vangen, dan vallen de kosten beduidend hoger uit, zo leert een raming van de kosten. Rechtop vangen heeft een negatieve invloed op de vangsnelheid. Voor het vangen van 35.000 scharrelhennen zijn 60 medewerkers nodig om de vangtijd (enigszins) binnen de perken te houden, zo schat het pluimveeservicebedrijf in. De vangsnelheid bedraagt naar schatting zo’n 100 kippen per uur. De 60 medewerkers zijn naar schatting een kleine 6 uur bezig (exclusief pauze) om de dieren te vangen. Binnen dit rekenvoorbeeld komen de kosten uit op €15.750. Wanneer een pauze van 30 minuten wordt meegerekend, dan komt daar nog €1.350 bij op.

Met de huidige slachtkippenprijs komt de pluimveehouder dus niet meer uit de kosten. Het pluimveeservicebedrijf plaatst daarbij bovendien de opmerking dat het lastig zal zijn om de benodigde vangmedewerkers te vinden. In grotere stallen wordt rechtop vangen nu niet als reële optie gezien.

Alternatieven lastig

Met nog maar een paar maanden tot de deadline van 1 januari hebben leghennenhouders met oudere hennen intussen hun planning rond voor de volgende ronde. Leghennenhouders plannen meestal een halfjaar vooruit bij het bestellen van nieuwe hennen.

Het laten ruien van een koppel oudere hennen wordt binnen het vangdossier niet als een goede en duurzame oplossing gezien. Het is een manier om het vangen uit te stellen. De productie komt een week of zes stil te liggen. De kosten bedragen zo’n €1,25 per hen. Nadat de productie weer op gang komt, kunnen de dieren nog zo’n 30 weken blijven zitten. De stalbezetting valt na het ruien vaak wat lager uit.

Nog los van het ethische aspect en het imago-vraagstuk wordt het vergassen van hennen op bedrijfsniveau na afloop van de ronde nu niet meteen als een praktische en financieel aantrekkelijke oplossing gezien. Het is zeer kostbaar om een volle stal met dieren op de juiste wijze te vergassen en tijdrovend om vervolgens de dieren weg te halen. Bij het vergassen van hennen in een afgesloten container is het nodig om de dieren eerst op de toegestane wijze te vangen.

NVWA laat weten dat het wettelijk is toegestaan om leghennen door middel van vergassing te doden, mits wordt voldaan aan de eisen die gesteld worden in de Europese verordening rondom het doden van dieren.

“De sector zou zich moeten afvragen of het wenselijk is om dieren te doden wanneer zij in beginsel nog geschikt zijn om te worden gevangen, vervoerd en geslacht, maar de kosten van vangen en laden – mede door een afgenomen afzetmarkt – niet langer opwegen tegen de economische opbrengsten. Daarmee is wat ons betreft de vraag aan de orde of economische overwegingen op zichzelf een voldoende rechtvaardiging vormen om voor deze wijze van doden te kiezen”, zo laat NVWA-woordvoerder Bjorn Elsebrock weten.