De AI-revolutie gaat niet voorbij aan de pluimveesector. Met slimme sensoren en camera’s kunnen pluimveehouders de diergezondheid en het stalklimaat monitoren.
De ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie (AI) gaan razendsnel. De mogelijkheden lijken eindeloos en volgens experts staan we nog maar aan het begin van de AI-revolutie. Ook de pluimveesector kan volop profiteren van deze technologie. Softwareontwikkelaars en onderzoekers zien veel kansen om het dagelijkse management te ondersteunen en naar een hoger plan te tillen.
FlockVision van Royal GD
Royal GD ontwikkelde het geavanceerde monitoringsysteem FlockVision. Daarmee krijgen vleeskuikenhouders dag en nacht inzicht in het gedrag van hun dieren. Het systeem zorgt voor een extra paar ogen in de stal. GD ziet veel kansen om met de inzet van slimme camera’s en sensoren en in combinatie met AI de gezondheid op vleeskuikenbedrijven te monitoren. Slimme camera’s en AI kunnen continu observeren, zonder het koppel te verstoren. Zo ontstaat veel meer informatie over veranderingen in gedrag dan met enkele observatiemomenten per dag.
FlockVision volgt continu gedragingen als eten, drinken, scharrelen, verzorgen, lopen en rusten. Gebruikers zien mogelijkheden om deze informatie te benutten voor hun bedrijfsmanagement. FlockVision werd uitgebreid getest op vleeskuikenbedrijven en is na een ontwikkelings- en pilotfase in 2025 op de markt gebracht. Op basis van praktijkervaringen wordt het systeem verder doorontwikkeld. Vanuit de praktijk is interesse in verdere toepassingen, zoals het vergelijken van gegevens tussen rondes en stallen, het combineren van gedragsgegevens met bijvoorbeeld voer- en wateropname en meldingen bij afwijkend gedrag.
Die informatie kan de pluimveehouder helpen om veranderingen eerder te signaleren en vervolgens gericht te kijken in de stal wat er aan de hand is. Zeker bij meerdere locaties en veel stallen helpt het in managementkeuzes.
AI gaat de pluimveehouder zeker niet vervangen; het kan wel de pluimveehouder ondersteunen
Volgens onderzoeker en pluimveedierenarts Willem Dekkers ondersteunt de technologie daarmee het vakmanschap van de pluimveehouder. “AI gaat de pluimveehouder zeker niet vervangen; het kan wel de pluimveehouder ondersteunen. Door continu grote hoeveelheden data te analyseren, kunnen veranderingen in diergedrag worden gesignaleerd die tijdens een reguliere stalronde niet altijd zichtbaar zijn. Daarmee helpt AI om gerichter en beter onderbouwd naar gezondheid, welzijn en bedrijfsvoering te kijken. De kracht zit juist in de combinatie van technologie, vakmanschap en de ervaring van de pluimveehouder.”
Emissiemetingen via slimme sensoren
Kennis- en innovatiebureau Connecting Agri & Food maakt al enkele jaren gebruik van slimme sensoren in onder andere de varkenshouderij. Binnen het initiatief Slimme Stal worden temperatuur, luchtvochtigheid, CO2 en ammoniak gemeten. Via een online dashboard krijgen varkenshouders structureel inzicht in deze gegevens. Op dit moment is Connecting Agri & Food bezig met het meten van emissies uit pluimveestallen en wat daarbij komt kijken. Zij kunnen hiervan op dit moment nog geen resultaten delen. Tijdens het symposium Continu Meten op 14 november worden resultaten en praktijkervaringen gedeeld.
Angela van der Sanden laat namens Connecting Agri & Food weten dat er in de pluimveesector kansen liggen om met behulp van sensoren en AI-modellen ziektes in een vroeg stadium te herkennen. “Binnen een Europees project doen we daar onderzoek naar.” Daarbij wordt onder meer gekeken naar de relatie tussen geurstoffen en ziektedruk.
Datagedreven en autonoom management
Joost Scholten richt zich met zijn bedrijf KipIntel op datagedreven en autonoom pluimveemanagement. Daarbij zet hij volop in op slimme camera’s en kunstmatige intelligentie (AI). Sinds drie jaar is hij samen met zijn collega Naftali Slob bezig om de gezondheid van pluimvee te monitoren. Wat begon als een hobbyproject groeide snel uit tot een serieuze onderneming. “In de melkveehouderij wordt de gezondheid van dieren op individueel niveau gemonitord. In de pluimveesector wordt meer op koppelniveau gewerkt. Ik ben simpelweg met een camera aan de slag gegaan en heb op basis van bestaande data een model getraind. Zo is het balletje gaan rollen. Al snel merkte ik dat er veel potentie in zat.”
Verendek-kwaliteitsscore
Scholten focust zich met KipIntel op dit moment op de monitoring van vogelmijten. “Deze toepassing draait in bijna alle veertien stallen waar ons systeem op dit moment wordt gebruikt.” Daarnaast richt hij zich op de verenkwaliteit van leghennen en moederdieren. Hij ontwikkelde een verendek-kwaliteitsscore en werkt aan een slim systeem dat verenpikkerij in een vroeg stadium herkent.
Daar stopt het niet. Scholten heeft tal van andere ideeën om de gezondheid van pluimvee te monitoren. Hij ziet kansen om op basis van geluidsanalyses (kippenvocalisaties) en nestbezoekgedrag te kunnen signaleren of kippen zich goed voelen. Afwijkend gedrag kan wijzen op stress en ziektes. “De ontwikkelingen in AI gaan razendsnel. Er is nu al heel veel mogelijk”, aldus Scholten.
Volgens Scholten worden camera’s en slimme software in de toekomst steeds belangrijker in het dagelijkse management van pluimveehouders. “Slimme systemen nemen de rol van de klimaatcomputer over. Met nieuwe technieken zie je dingen die je als mens simpelweg niet ziet. Dat geeft je als pluimveehouder de mogelijkheid om snel in te spelen op afwijkingen in de stal en je bedrijf beter te managen."
De aanschafkosten van een eenvoudige stalcamera beginnen al bij € 100
De ontwikkelingen gaan door en stoppen niet. Scholten merkt dat sommige pluimveehouders erg enthousiast zijn over de mogelijkheden. “Deze early adopters willen de mogelijkheden benutten.” Tegelijk merkt Scholten dat er ook pluimveehouders zijn die eerst en vooral blijven vertrouwen op hun eigen waarnemingen in de stal. “Je hoeft natuurlijk niet in één keer volledig om te schakelen naar een datagedreven bedrijf. Je kunt ook rustig de mogelijkheden verkennen. Dat hoeft niet duur te zijn. De aanschafkosten van een eenvoudige stalcamera beginnen al bij € 100.” Pluimveehouders kunnen volgens Scholten zelf ook op kleine schaal werken aan slimme AI-tools. “Je hoeft met de laatste ontwikkelingen op het gebied van AI geen programmeur te zijn om een persoonlijk bedrijfsdashboard te bouwen.”
Vogelmijtdruk monitoren met slimme camera’s
Legpluimveehouder Mark Roos in Zeewolde maakt graag gebruik van nieuwe technieken om zijn bedrijfsvoering vooruit te helpen. Hij staat open voor onderzoeken. “We zijn een paar jaar geleden met Joost Scholten van KipIntel in contact gekomen om een beter beeld te krijgen van de bloedluisdruk op ons bedrijf. Ik streef naar een zo laag mogelijke bloedluisdruk en wil dagelijks kunnen monitoren. Daar ben ik op gebrand. Het periodiek plaatsen en checken van valletjes vind ik niet afdoende. Dat levert te weinig inzicht op.”
Op dit moment heeft Roos drie slimme camera’s opgehangen. Hij is positief over de stappen die worden gezet om de vogelmijtdruk te monitoren. “Het monitoringssysteem staat nog in de kinderschoenen. Het is straks zaak om de data goed te interpreteren en te vertalen naar een plan van aanpak en werkwijze. Wanneer ga je over tot bestrijding en wanneer juist niet? Het is zaak om de grens te bepalen en bijvoorbeeld met kleurcodes te werken.”
Normaal gesproken gaat Roos vogelmijt eens per jaar te lijf met Exzolt, dat via het drinkwater wordt verstrekt. “Op basis van de data hebben we afgelopen jaar besloten om een extra behandeling te doen. We zagen de bloedluisdruk nu al snel toenemen”, vertelt Roos. Camerabeelden en een analyse van de activiteit maakten duidelijk dat de nachtelijke onrust onder de hennen toenam. Dat was een duidelijk signaal voor een te hoge bloedluisdruk. Bloedluizen zijn voornamelijk ’s nachts actief.
In samenwerking met MSD Animal Health hoopt Roos meer zicht te krijgen op de triggers van een hoge vogelmijtdruk. Hij is benieuwd naar de invloed van het stalklimaat, de buitentemperatuur en de luchtvochtigheid. “Het is lastig inschatten wat de financiële impact is van een te hoge bloedluisdruk. Maar het is duidelijk dat de kippen er last van hebben. Dat wil ik zien te voorkomen.”
Met behulp van slimme sensoren en AI hoopt Roos in de toekomst ook meer informatie te kunnen vergaren over het welzijn van zijn leghennen. “Kun je bijvoorbeeld op basis van de houding het gevoel van een kip meten?”
‘AI-modellen getraind om vangletsel te herkennen’
Kunstmatige intelligentie (AI) kan helpen bij het monitoren van de gezondheid en het welzijn van dieren. AI-modellen kunnen beelden van kippen analyseren om gezondheidsproblemen te signaleren. Kacper Libera promoveerde op 29 oktober op dit onderwerp aan de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. Hij ontwikkelde een AI-model dat CT-scans van vleeskuikens controleert in de slachterij.
Hoe werkt het door u ontwikkelde AI-model?
“De CT-scans maken gebruik van röntgenstraling om de binnenkant van een kip zichtbaar te maken zonder het dier open te snijden. Het AI-model is zo getraind dat gebroken vleugels bij vleeskuikens worden herkend. Dat is met het blote oog niet te zien. Wanneer meerdere botbreuken worden gezien dan kan dat duiden op welzijnsproblemen in de keten. Die kunnen dan verder worden onderzocht en aangepakt.”
Kan uw onderzoek nu al worden vertaald naar de praktijk?
“Nee, maar dat is wel mijn grote doel. Ik wil mijn onderzoek vertalen naar de praktijk, om slachterijen en pluimveehouders te ondersteunen. De ontwikkelde methodologie is nu nog te ingewikkeld voor praktische toepassing in de slachterij. De toepassing van CT-scans in de slachterij moet eenvoudiger, om sneller een beeld te kunnen vormen van kippenvleugels. Daar ga ik in een vervolgstudie aan werken.”
Hoe profiteert de pluimveehouder van uw onderzoek?
“De focus lag op het monitoren van kippenvleugels in de slachterij. Maar ik wil zeker ook de verbinding maken met pluimveehouders in de praktijk. We hebben modellen getraind om vangletsel te herkennen. Daarnaast hebben we ook gekeken naar de gezondheid van organen, zoals de lever en het hart. Dat levert belangrijke en objectieve feedback op over de gezondheid van de dieren, ook voor de pluimveehouder. Deze info is nu nog niet beschikbaar voor pluimveehouders.”
Wat is volgens u de potentie van AI in de pluimveesector?
“Met kunstmatige intelligentie is nu al veel mogelijk. Er liggen enorme kansen. We staan in mijn ogen nog maar aan het begin van de AI-revolutie. Kunstmatige intelligentie ondersteunt pluimveehouders bij het houden en managen van hun dieren, bijvoorbeeld met een automatische gezondheidsmonitor. Pluimveehouders kunnen straks met behulp van AI-modellen dode dieren detecteren en ziektes in een vroeg stadium herkennen door afwijkend gedrag.”
Wat zijn de aandachtspunten bij het gebruik van AI-modellen?
“Met het gebruik van AI-modellen moet je waakzaam blijven voor fouten. Maar dat is binnen de huidige werkwijze niet anders. Bij aankomst in de slachterij worden dieren door mensen beoordeeld. De beoordeling aan de slachtlijn gebeurt ook met het blote oog. Mensen maken fouten. Ook AI kan fouten maken. We moeten modellen trainen om de accuraatheid te verbeteren. Hoe ver moet je daarin gaan? Je kunt je afvragen hoe accuraat de mens is. De manier van werken in slachterijen is streng gereguleerd. Wet- en regelgeving moet worden aangepast om het keuren op basis van AI-modellen in de slachterij toe te staan. Daarnaast is ook het eigenaarschap van de data een belangrijk aandachtspunt.”
