Boerderij: Erkens intensiveert gesprekken over vogelgriepvaccinatie: wachten op knikje grootste afnemers18-11-2026
Erkens intensiveert gesprekken over vogelgriepvaccinatie: wachten op knikje grootste afnemersVogelgriep zorgt voor veel leed bij pluimvee en pluimveehouders. De economische schade is groot. Een effectief vaccin tegen vogelgriep is beschikbaar, maar handelsbelemmeringen maken invoering van een vaccinatieplicht spannend. Staatssecretaris Silvio Erkens van landbouw heeft het gevoel dat er beweging in zit en schroeft de gesprekken met handelspartners op. Vaccinatie tegen vogelgriep is een van de onderdelen van het Intensiveringsplan preventie vogelgriep. Vanwege de grote impact van vogelgriep wereldwijd, lijkt het non-vaccinatiebeleid een beetje te kantelen, ervaart Silvio Erkens. In Nederland is in 2022 begonnen met een vaccinatiestrategie. Uit veldproeven en een pilot gericht op de afzet komen veelbelovende resultaten: er zijn effectieve vaccins die de kans op een grote uitbraak significant verlagen. En ook als er alsnog uitbraken zijn, kunnen die snel worden opgespoord. Bij de pilot werden de producten alleen nog in Nederland afgezet, om ervaring op te doen met het surveillanceprogramma en de handelsbelangen. Dat heeft niet tot handelsbelemmeringen geleid. Nederland werd juist geprezen voor de transparante wijze van communicatie hierover. Later dit jaar wordt een plan van aanpak verwacht over vaccinatie van de legsector. Silvio Erkens (1990) is staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. De VVD’er is verantwoordelijk voor onder andere diergezondheid en dierenwelzijn. Erkens hoopt eind dit jaar met het plan van aanpak te komen voor de preventieve vaccinatie van leghennen tegen vogelgriep. In Frankrijk worden eenden al gevaccineerd tegen vogelgriep. Denemarken, Italië en Tsjechië zijn ook bezig met plannen voor het vaccineren van specifieke bedrijven tegen vogelgriep. Sinds eind oktober geldt in Nederland een ophokplicht voor pluimvee, om insleep van het virus te beperken. Niet het vaccin, maar de markteffecten zijn het grootste risico voor pluimveehouders. Kunt u hen geruststellen? “We zetten stappen om te voorkomen dat de markttoegang in het geding komt. Ik begrijp heel goed dat dit het meest spannende is voor de pluimveesector. De markttoegang moeten we goed borgen met elkaar. Daarom hebben we nationaal en internationaal gesprekken gevoerd met de belangrijkste markten van de pluimveesector. Er is een internationale werkgroep opgericht om gezamenlijk de acceptatie van vaccinatie van pluimvee te vergroten. We hebben ook gesprekken gevoerd met een aantal belangrijke handelspartners, zowel in Europa als erbuiten, zoals de VS, het Verenigd Koninkrijk en Canada.” En boekt u resultaat? “We zien vanuit die landen dat er wel een beweging is richting acceptatie van producten van gevaccineerde dieren. We hebben het ook gezien bij de pilot: daar zijn geen belemmeringen opgeworpen. De stappen die in Frankrijk en Nederland worden gezet, worden met grote belangstelling gevolgd, omdat landen zelf ook met vogelgriepproblemen zitten. De komende maanden gaan we de gesprekken met de belangrijkste handelspartners intensiveren. We zetten ons maximaal in om die landen gerust te stellen door transparant te zijn en informatie te delen, zodat ze ook hun eigen risicobeoordeling kunnen doen.” Hoe groot acht u de kans dat landen de producten gaan accepteren? “Wat mij betreft is die grotendeels positief, wel met een kleine slag om de arm omdat de gesprekken nog lopen. Maar je merkt dat er echt minder huiver en meer openheid is dan in het verleden. Je ziet dat het diergezondheidsbeleid nu niet meer volledig aansluit bij hoe we de vogelgriepproblemen kunnen oplossen. Uiteindelijk zal ik met de sector samen een inschatting maken, wat het gecalculeerde risico is en of we het aandurven.”
Waar hangt dat van af? “Dat zal bekeken moeten worden aan de hand van de belangrijkste markten. Als je die kan zekerstellen en je hebt daar een goed gevoel bij, dan is het natuurlijk een stuk veiliger om de stap te zetten dan als bijvoorbeeld Duitsland en een aantal andere hele belangrijke Europese exportmarkten nog heel onzeker zijn.” Hoe zeker is die afweging te maken? Nu zijn er in Europa wettelijk ook geen beperkingen, maar marktpartijen kunnen alsnog zelf bepalen of ze producten wel of niet willen. “100% zekerheid heb je inderdaad niet, omdat het uiteindelijk aan de marktpartijen zelf is. Daarom maken we een gecalculeerde inschatting. Ik ben verantwoordelijk voor de afstemming met de landen. Ketenpartijen hebben de verantwoordelijkheid om hun handelspartners goed voor te bereiden. Zo trekken we samen op.” Bij de discussie over mestderogatie zagen we dat sommige landen tegen waren, omdat ze vanuit concurrentieoogpunt de Nederlandse veehouderij de ruimte niet gunden. Speelt de bezorgdheid voor concurrentie ook bij de acceptatie van vaccinatie? “Dat heb ik in de gesprekken niet gemerkt. Het kan bij bepaalde partijen wel een rol spelen, maar dat is op lidstaatniveau niet aan de orde.” Er ligt hierbij een grote verantwoordelijkheid bij de sectorpartijen om de afzet te regelen. Wat kunt u als overheid hieraan doen? “Het belangrijkste wat wij kunnen doen is de gesprekken intensiveren, zodat we, in ieder geval van de belangrijkste handelspartners, het knikje krijgen omdat ze geen grote zorgen meer hebben op dit vlak. Dat kan ervoor zorgen dat de ketenpartijen waar de sector mee spreekt ook een stuk minder aversie hebben dan wanneer regeringen er kritisch naar kijken.” Voor pluimveehouders blijft het dus altijd een risico of het gevolgen voor hun afzet heeft? “Ik zou het iets genuanceerder zeggen. We zetten de stap alleen maar als we de inschatting gezamenlijk maken met de sector dat die risico’s beheersbaar zijn. Als de inschatting is dat alles onzeker is voor onze belangrijkste markten, dan ga je niet vaccineren. Maar dat is niet wat we nu zien in de gesprekken.” Wordt de vaccinatie verplicht? “Ja. Alleen als iedereen meedoet heb je het gewenste effect. Als je gedeeltelijk zou vaccineren heb je wel de risico’s van handelsbelemmeringen en niet de voordelen dat het aantal uitbraken van vogelgriep omlaag zou kunnen gaan. Verplichte vaccinatie is daarom ook de wens van de sector.” Moeten kalkoenen, eenden en vleeskuikens ook gevaccineerd gaan worden? “In eerste instantie gaat het om de leghennen. De vaccinatie gebeurt bij nieuwe koppels leghennen. Die worden als eendagskuiken op de broederij al voor verschillende ziektes gevaccineerd en daar komt vogelgriep bij.” Wanneer gaat de vaccinatie van start? “We overleggen met de sector over een streefdatum. Ik verwacht dat dit eind dit jaar duidelijk is.”
Wie gaat de vaccinatie betalen? “De vaccins zelf kosten enkele centen per spuit. Doordat de vaccinatie tegelijk gebeurt met de toediening van andere vaccins in de broederij, zijn de kosten beperkt en vrij overzichtelijk. De grote kosten zitten in de monitoring en surveillanceprogramma’s, waarbij onverwachte besmettingen moeten worden opgespoord. Dat is Europees ook verplicht. Het gesprek met sectorpartijen over wie welk deel gaat betalen loopt momenteel. We proberen de kosten zo laag mogelijk te houden.” Pluimveehouders moeten nu ook veel betalen aan het Diergezondheidsfonds vanwege de ruimingskosten. Verwacht u dat vaccinatie tegen vogelgriep op termijn goedkoper zal zijn? “Ja. Door vaccinatie zal het aantal uitbraken dalen en daarmee ook het aantal ruimingen, waardoor ik verwacht dat het tot een kostenbesparing zal komen.” Vorige week was er een vogelgriepbesmetting op een locatie waar in 2022 ook al twee keer vogelgriep was. Is zo’n locatie wel geschikt voor pluimveehouderij? “Ja, want er is niet per se een oorzakelijk verband bij meerdere besmettingen op één locatie. Het kan ook gewoon pech zijn. Uiteraard kijken we wel met de eigenaar of er dingen beter kunnen, maar we gaan geen pluimveehouderij verbieden in bepaalde gebieden. We kijken wel of in pluimveedichte gebieden andere maatregelen nodig zijn om het risico te verkleinen.” Stel er komen heel veel gevallen van vogelgriep. Kan vaccinatie dan ook als noodvaccinatie worden ingezet? “Dat is niet iets waar we nu naar kijken.” |
